การส่งเสริมบุคลากรโดยยึดตามความใกล้ชิดหรือระบบอุปถัมภ์
ความก้าวหน้าในสายงาน ควรเป็นผลลัพธ์จากความสามารถและผลงาน แต่ในหลายองค์กร กลับมีบางกรณีที่ตำแหน่งหรือโอกาสถูกกำหนดจาก “ความใกล้ชิด” หรือ “ระบบอุปถัมภ์” มากกว่าคุณสมบัติจริง เมื่อสิ่งนี้เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง ย่อมทำให้บรรยากาศการทำงานเต็มไปด้วยความไม่ยุติธรรม และลดแรงจูงใจของพนักงานที่ตั้งใจทำงาน
เมื่อความสามารถกลายเป็นปัจจัยรอง
ปัญหานี้อาจไม่ได้เกิดจากเจตนาไม่ดีเสมอไป แต่อาจมีรากฐานจาก:
- องค์กรไม่มีระบบประเมินผลงานที่ชัดเจน จึงใช้ความไว้ใจส่วนตัวเป็นเกณฑ์
- หัวหน้ามักเลือกคนที่ “คุ้นเคย” หรือ “เข้ากับตนเองได้ดี” มากกว่าความเหมาะสมเชิงทักษะ
- ขาดการเปิดโอกาสให้พนักงานทุกคนแสดงศักยภาพอย่างเท่าเทียม
- การตัดสินใจถูกกระทำในวงจำกัด โดยไม่มีการอธิบายอย่างโปร่งใส
เมื่อเกิดขึ้นบ่อยครั้ง ย่อมนำไปสู่ ความรู้สึกเสียเปรียบ และลดศรัทธาต่อองค์กร
ผลกระทบที่ลึกกว่าความน้อยใจ คือความรู้สึกว่า "ไม่มีความหวัง"
พนักงานที่พบกับสถานการณ์ลักษณะนี้ อาจรู้สึกว่า:
- ไม่ว่าทำดีแค่ไหน ก็ไม่มีทางได้รับโอกาสที่เท่าเทียม
- เสียกำลังใจ และเลือกทำงานแบบ “แค่พอผ่านไปวัน ๆ”
- ลดความกล้าในการแสดงความสามารถ เพราะรู้สึกว่าไม่มีคนเห็น
- เริ่มมองหาที่ทำงานใหม่ที่ยุติธรรมและเปิดโอกาสมากกว่า
และในภาพรวม องค์กรจะสูญเสีย “แรงขับเคลื่อนที่แท้จริง” ซึ่งมาจากคนที่มีศักยภาพแต่ถูกมองข้าม
แนวทางรับมือ: พัฒนาตัวเองอย่างชัดเจน และกล้าถามหาโอกาสอย่างมืออาชีพ
แม้จะควบคุมระบบในองค์กรไม่ได้ทั้งหมด แต่คุณสามารถดูแลทิศทางของตัวเองได้:
- เก็บผลงานของตัวเองให้ชัด ทั้งเป้าหมาย ผลลัพธ์ และบทเรียนที่ได้
- ขอ feedback จากหัวหน้าอย่างต่อเนื่อง เพื่อสะท้อนความตั้งใจในการพัฒนา
- กล้าสอบถามถึงแนวทางความก้าวหน้า เช่น “อยากทราบว่าเราสามารถเตรียมตัวยังไงเพื่อพัฒนาสู่บทบาทถัดไปได้บ้างคะ”
- สร้างเครือข่ายความสัมพันธ์อย่างมืออาชีพ ไม่ใช่เพื่อ “ฝากฝัง” แต่เพื่อ “เรียนรู้และเปิดโอกาส”
- หากระบบยังไม่เปลี่ยน อาจพิจารณาองค์กรที่คุณค่าและวัฒนธรรมตรงกับคุณมากกว่า
องค์กรที่ดี ไม่ควรใช้ “ความใกล้ชิด” เป็นเกณฑ์ในการตัดสินความสามารถ
ความไว้วางใจ คือสิ่งสำคัญในการทำงานร่วมกัน แต่หากนำมาใช้เป็นหลักในการ “เลือกคนขึ้นตำแหน่ง” โดยไม่อิงกับผลงานหรือศักยภาพ องค์กรนั้นก็อาจกำลังบั่นทอนความยุติธรรมและศรัทธาของคนทั้งระบบ
หากคุณกำลัง รู้สึกถูกมองข้ามทั้งที่มีผลงาน ขอให้รู้ว่านั่นไม่ใช่เพราะคุณไม่ดีพอ แต่เพราะระบบอาจยังไม่เปิดกว้างพอ และคุณมีสิทธิ์ที่จะรักษาความภาคภูมิใจของตัวเองไว้ได้อย่างสง่างาม