วิเคราะห์ “สิ่งที่ทำให้เรามีความหมาย” (Purpose / Ikigai) เพื่อวางแนวทางอาชีพ
“Ikigai” คือแนวคิดญี่ปุ่นที่หมายถึงเหตุผลของการตื่นขึ้นมาในแต่ละวัน การค้นพบสิ่งที่ทำให้ชีวิตมีความหมายไม่ใช่แค่ช่วยให้เราเลือกอาชีพได้เหมาะสมเท่านั้น แต่ยังทำให้รู้สึกภูมิใจในสิ่งที่ทำ และสร้างคุณค่าให้ตนเองและผู้อื่นในระยะยาว
Ikigai คืออะไร
Ikigai ประกอบด้วย 4 องค์ประกอบที่เชื่อมโยงกัน:
- สิ่งที่คุณรัก (What you love)
- สิ่งที่คุณทำได้ดี (What you are good at)
- สิ่งที่โลกต้องการ (What the world needs)
- สิ่งที่คุณได้รับค่าตอบแทน (What you can be paid for)
เมื่อคุณหาจุดตัดของทั้ง 4 ด้านนี้เจอ คุณจะได้ภาพรวมของอาชีพหรือบทบาทที่ “มีความหมาย” และ “ยั่งยืน” สำหรับชีวิตของคุณ
ความหมายของคำว่า Purpose ในบริบทการทำงาน
Purpose ไม่จำเป็นต้องยิ่งใหญ่หรือเปลี่ยนโลกเสมอไป แต่อาจเป็นเพียงการทำงานที่คุณรู้สึก “มีประโยชน์” และ “ไม่เสียเปล่า” เช่น:
- สร้างเนื้อหาที่ช่วยให้คนเข้าใจเรื่องยากได้ง่ายขึ้น
- ทำงานหลังบ้านเพื่อให้ระบบของทีมทำงานได้ราบรื่น
- ให้คำปรึกษากับคนรอบตัวเพื่อช่วยให้เขาก้าวหน้าในชีวิต
วิธีเริ่มค้นหา Ikigai ของตัวเอง
- เขียนรายการสิ่งที่คุณรักทำ (Love)
- ระบุสิ่งที่คุณทำได้ดี หรือมีคนชมเสมอ (Good at)
- พิจารณาว่าโลกต้องการอะไรจากคุณ เช่น ปัญหาที่คุณอยากช่วยแก้ (Needs)
- ดูว่าสิ่งไหนสามารถแปรเป็นรายได้หรืออาชีพได้จริง (Paid for)
นำทั้ง 4 ส่วนมาวางเป็นวงกลม แล้วมองหาจุดตัดของสิ่งที่ตรงกันทั้งหมด
ตัวอย่าง Ikigai จากคนหลากหลายอาชีพ
- นักออกแบบ UX – รักการเข้าใจผู้ใช้, เก่งด้านการจัดวางข้อมูล, โลกต้องการผลิตภัณฑ์ที่ใช้งานง่าย, ได้รับค่าตอบแทนจากการออกแบบ
- นักเขียน – รักการสื่อสาร, เขียนได้ดี, โลกต้องการแรงบันดาลใจและข้อมูล, สร้างรายได้จากงานเขียน
- นักกิจกรรม – รักการช่วยเหลือคน, สื่อสารได้ดี, โลกต้องการความยุติธรรม, อาจสร้างอาชีพผ่าน NGO หรือโครงการสังคม
สิ่งที่ Ikigai ไม่ได้หมายถึง
- “ต้องหาคำตอบที่แน่นอนทันที” – Ikigai เป็นการสำรวจ ไม่ใช่การตัดสินใจครั้งเดียว
- “ต้องมีอาชีพเดียวเท่านั้น” – Ikigai อาจประกอบด้วยหลายบทบาท เช่น ทำงานประจำ + ทำกิจกรรมอาสา
- “เป็นความฝันล้วน ๆ โดยไม่คำนึงถึงความจริง” – การหา Ikigai ต้องพิจารณาเรื่องการเงินและโอกาสจริงในตลาดงานด้วย
แนวทางฝึกคิดเพื่อหา Purpose ของตัวเอง
- ลองตอบคำถามว่า “งานแบบไหนที่ทำให้คุณลืมเวลา?”
- “งานอะไรที่คุณไม่อยากหยุดทำ แม้ไม่มีใครเห็นผลงาน?”
- “คุณอยากทิ้งอะไรไว้ให้โลกนี้บ้างในอีก 10 ปีข้างหน้า?”
- “ถ้าไม่มีข้อจำกัดใด ๆ คุณจะใช้เวลาทำอะไรในแต่ละวัน?”
การรู้จัก Ikigai หรือ Purpose ไม่ใช่เพียงแค่เพื่อหางานที่เหมาะกับตัวเองเท่านั้น แต่เพื่อให้ชีวิตการทำงานมีพลัง ความหมาย และทิศทางที่คุณพร้อมจะเดินไปอย่างมั่นใจในทุกวัน